Όταν το σταυροδρόμι γίνεται σταυρός
Η μοίρα χωρών που βρίσκονται σε κρίσιμα γεωγραφικά σταυροδρόμια, όπως η δική μας, είναι περιπετειώδης, εντελώς ιρρασιοναλιστική και συχνά γεμάτη ψευδεπίγραφα διλήμματα. Άλλοτε δίνει τον τόνο και το πρόσταγμα για να ακολουθήσουν και να πορευτούν και οι υπόλοιποι και άλλοτε άγεται και φέρεται από τις στιγμιαίες ορέξεις και διαθέσεις των υπολοίπων.
Οι Έλληνες των νεότερων γενιών μεγάλωσαν με το εκκωφαντικό και ολοένα πιο αγωνιώδες άχθος στους ώμους τους πως έπρεπε να μοιάσουν οπωσδήποτε στους πιο εξελιγμένους και φιλοπρόοδους Ευρωπαίους συμπολίτες τους. Ο μύθος των ταλαιπωρημένων ιστορικά στους νεότερους χρόνους Ελλήνων που πρέπει να ιδρώσουν για να φτάσουν στα υψηλά επίπεδα της εκπολιτισμένης Ευρώπης τούς φόρτωναν με ενοχές σε κάθε ενέργεια τους προς αυτή την κατεύθυνση. Ωστόσο το ίδιο συνέβαινε και με την εθνική παράδοση που είχε διαμορφωθεί με το πέρασμα των αιώνων και σε ορισμένα στοιχεία της διέφερε ριζικά από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές των χωρών-προτύπων (Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία). Η νέα εθνική παράδοση είχε, επιπρόσθετα, και άλλα ψεγάδια που την απομάκρυναν ακόμη περισσότερο από το ιδεατό όραμα του εξευρωπαϊσμού: ήταν φορέας αρκετών στοιχείων που έκαναν καταφανή την παρουσία των ασιατικών λαών (και συχνά εντυπωμένους στην κοινή γνώμη της Ευρώπης και των "φραγκοθρεμμένων" Ελλήνων ως βάρβαρων και πρωτόγονων) που μεγάλωναν και άλλο την απόσταση.
Οι Έλληνες των νεότερων γενιών μεγάλωσαν με το εκκωφαντικό και ολοένα πιο αγωνιώδες άχθος στους ώμους τους πως έπρεπε να μοιάσουν οπωσδήποτε στους πιο εξελιγμένους και φιλοπρόοδους Ευρωπαίους συμπολίτες τους. Ο μύθος των ταλαιπωρημένων ιστορικά στους νεότερους χρόνους Ελλήνων που πρέπει να ιδρώσουν για να φτάσουν στα υψηλά επίπεδα της εκπολιτισμένης Ευρώπης τούς φόρτωναν με ενοχές σε κάθε ενέργεια τους προς αυτή την κατεύθυνση. Ωστόσο το ίδιο συνέβαινε και με την εθνική παράδοση που είχε διαμορφωθεί με το πέρασμα των αιώνων και σε ορισμένα στοιχεία της διέφερε ριζικά από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές των χωρών-προτύπων (Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία). Η νέα εθνική παράδοση είχε, επιπρόσθετα, και άλλα ψεγάδια που την απομάκρυναν ακόμη περισσότερο από το ιδεατό όραμα του εξευρωπαϊσμού: ήταν φορέας αρκετών στοιχείων που έκαναν καταφανή την παρουσία των ασιατικών λαών (και συχνά εντυπωμένους στην κοινή γνώμη της Ευρώπης και των "φραγκοθρεμμένων" Ελλήνων ως βάρβαρων και πρωτόγονων) που μεγάλωναν και άλλο την απόσταση.
Το φαινόμενο αυτό της δαιμονοποίησης ενός μη ένδοξου παρόντος όταν έχει προηγηθεί ένα μακραίωνα ένδοξο παρελθόν δεν αποτελεί πρωτοτυπία ούτε περίπτωση προς επείγουσα επιστημονική εξέταση και έρευνα. Πρωτοτυπία αποτελεί η εμμονή των νεότερων Ελλήνων να απαρνούνται και να σβήνουν με αρκετά μεγάλη ευκολία όσα εθνικά ή πολιτισμικά χαρακτηριστικά δεν προσιδιάζουν την εικόνα που έχουν κατά νου για την νέα εικόνα που θα ήθελαν να έχει η χώρα τους χωρίς προηγούμενη συγκριτική προεργασία. Συχνά η ίδια αυτή παρόρμηση έχει προκαλέσει οπισθοδρόμηση με ραγδαίους ρυθμούς(π.χ. η απαγόρευση του καπνίσματος). Αρκεί να θυμηθεί κανείς ότι πίσω στα βάθη των χρόνων η βάση του πολιτισμού μας τέθηκε με την υιοθέτηση και την απόρριψη διάφορων στοίχειων από γειτονικούς αλλά και πιο μακρινών πολιτισμών με πολλές δοκιμαστικές περιὀδους να λαμβάνουν χώρα πριν την οριστική διαλογή για να ανακαλύψει εκ νέου τον πιο φωτεινό οδηγό.
Η ταυτότητα ενός έθνους ή ενός λαού σπάνια καθορίζεται από μια χούφτα σταθερών ιστορικών, πολιτικών και οικονομικών παραγόντων τόσο συγκεκριμένων που να καταμετρώναι στα δάχτυλα των δύο-΄εστω-χεριών. Η ιστορική υπευθυνότητα που απαιτείται από το σύνολο των ανθρώπων που συγκροτούν σε κάθε ιστορική συγκυρία ώστε να φιλτραριστούν κατάλληλα το παλαιό και το νέο και να προσδιοριστεί επακριβώς τι λειτουργεί, τι όχι και τι θα χρειαστεί σύντομα αντικατάσταση θα δρέψει υγιείς καρπούς μόνο εάν και εφόσον είμαστε έτοιμοι να επωμιστούμε την επιτυχή ή μη κατάληξη των επιλογών μας και σε αυτή την δύσκολη μεταβατική φάση και πάντοτε.
